نگاهی به تاریخچه ی حضور ایران در بازی های المپیک

[bb]

مجموع مدال های ایران در المپیک

مدال طلا : ۱1
مدال نقره : ۱۵
مدال برنج : ۲2
جمع مدال ها : 48

المپیا و بازی های المپیک

«کوه المپ» بلندترین قله ی یونان است که بلندی آن به 2985 متر می رسد، قله ی که سراسر سال پوشیده از ابرهای گوگردی است و همین حالت برای مردم یونان ابهام آمیز و مرموز بوده است. در دامنه ی این کوه دره ای سبز و خرم به نام «کرونوس» واقع شده است که مردم از دیرباز برای تفریح به این مکان می رفتند. «کرونوس» در باور یونانیان، نام خدایی بزرگ بود که بعدها «زئوس» یا «ژوپیتر» پسر کرونوس نامیده شد.

یونان کشوری بود با چند دولت شهر که بیشتر اوقات با یکدیگر در جنگ بودند. این مردم هر سال در بهار به دره ی کرونوس می رفتند و در آنجا با هم در صلح به سر می بردند. هریک از این دولت شهرها در دامنه ی این دره معبدی ویژه ی خود داشتند که در آن به ستایش و نیایش مشغول می شدند و نیایش خود را با بازی های ورزشی تکمیل می کردند. این دولت شهرها که به مرور از جنگ های بی شمار خسته شده بودند و آرامش را در دره ی کرونوس می دیدند، بر آن شدند تا به صورت صلح آمیز نیایش خود را در دامنه ی المپ برگزار کنند، با این توافق که در آن هنگام جنگی نباشد و مردمان همه ی دولت شهرها به راحتی در کنار یکدیگر گرد بیایند.

در اثر صلح و دوستی، آیین نامه ی ورزشی ای تنظیم شد و نخستین دوره ی این بازی ها 776 سال پیش از میلاد مسیح برگزار شد. دویدن، مشت زنی، ارابه رانی، کشتی و پنج گانه، مواد ورزشی آن سال ها بودند. این بازی ها به صورت هر چهار سال یا گاه پنج سال یک بار برگزار شد و این روند تا 38 سال پیش از میلاد مسیح یعنی حدود 736 سال برقرار بود.
سپس در جریان آشوب و ورود قبایل مختلف از جمله رومیان به دولت شهرهای مختلف یونان، این بازی ها دچار بی نظمی شد و سرانجام یک کشیش مسیحی برگزاری بازی ها را حرام دانست و دستور توقف آن را صادر کرد.
سال ها گذشت تا بازی های امروزین به بهانه ی آن دوره از بازی های یونان باستان آغاز گشت. نخستین دوره ی دور تازه ی بازی ها در سال 1896 در آتن برگزار شد و به صورت هر چهار سال یک بار ادامه یافت.
جنبه های اجتماعی بازی ها

این بازی ها بر چند پایه استوار شدند : تقدس، صلح طلبی، برابری، غیر ناسیونالیستی، آماتوری، جشن و شادمانی.
هر ورزشکار یا «آتلات» از هر شهر بار و بنه ی خود را بر دوش حمل می کرد (شبیه حج در اسلام). جایزه ی هر قهرمان تنها شاخه ای از برگ زیتون بود.
پیدایش بازی های نوین

رنسانس
رنسانس از پایان سده ی 15 میلادی و نیمه ی سده ی 16 اوج گرفت. نهضت علمی، ادبی و هنری رنسانس در اروپا و به خصوص ایتالیا آغاز شد و کشورهای اروپایی را دربرگرفت. بازگشت به تاریخ هنر و دانش های یونانی از عمده کارها بود. زیرا اروپاییان یونان را به عنوان پدر خود می دانستند.
بنابراین بار دیگر اروپا به سراغ یونان رفت و ادبیات یونان را ترجمه کرد. در این راه موضوع بازی های المپیک مطرح شد. دانشمندان و معماران فرانسوی، آلمانی و یونانی در عمل به جستجوی آثار دهکده ی المپ پرداختند، میدان و بناهای مخروبه ی تاسیسات را پیدا کرده و تصویر مناسبی را از آن ها نقاشی کردند.
المپیک نوین

بازی ها در سال 1896 در آتن برگزار شد. ایران تا سال 1936 در بازی ها شرکت نکرد. در آن سال با پیشنهاد رضا شاه، ایران وارد بازی های المپیک شد آن هم با گروهی از دانشجویان ایرانی که برای تحصیل به فرانسه، ایتالیا، بریتانیا، آلمان و اتریش رفته بودند. آن ها لباسی متحد الشکل تهیه کرده و در گروه 19 نفری پا به دهکده ی المپیک نهادند.
ورزشکاران ایرانی در المپیک

دوره ی چهاردهم - 1948 لندن

بر اثر جنگ جهانی دوم و آثار آن، بازی ها در سه دوره تعطیل شده بود، تا اینکه در سال 1948 دوره ی دیگری از بازی ها در بریتانیا برگزار شد. کاروان ورزشی ایران با 52 نفر از ورزشکاران، مربیان، سرپرستان و غیره عازم لندن شدند. بودجه ی اردو و سفر و اقامت را شاه و مجلس شورای ملی پرداختند. شاه ایران نیز به دعوت شاه بریتانیا به لندن رفت و در برخی از بازی ها تماشاگر بود.

کمیته ی ملی المپیک ایران، در سال 1326 تاسیس شد و همان سال به عضویت کمیته ی بین المللی المپیک درآمد.
رشته های ورزشی
بسکتبال : تیم ایران 6 بازی کرد که 5 باخت و یک برد حاصل کار تیم بود.

کشتی : ایران در این بازی ها به دو مقام پنجم رسید یکی «عباس زندی» در وزن 72 کیلوگرم و دیگری در وزن هشتم (سنگین وزن) «ابوالقاسم سخدری».
بهترین کشتی گیر ایران «منصور رییسی» بود که به مقام چهارم دست یافت و در کل، تیم ملی کشتی ایران در نخستین حضور خود تیمی خوب به نظر رسید.

وزنه برداری : «محمود نامجو» با شکستن رکورد خود در خروس وزن سربلند شد ولی در مجموع به مقام پنجمی المپیک رسید. با این وجود چون در حرکت دو ضرب، ده کیلوگرم بیشتر از «جودی پترو» آمریکایی وزنه برداشت، نامور جهانی شد.
«جعفر سلماسی»، در پر وزن، با دستیابی به مقام سوم، موفق شد تنها مدال کاروان ایران را که برنج بود به گردن آویزد. این مدال نخستین مدال المپیک برای ایران بود. در حالیکه نامجو و سلماسی می توانستند با حساب رکوردهای قبلی خود به مقام بالاتری دست یابند.

بوکس : ایران در مجموع و رده بندی نهایی در ردیف 28 قرار گرفت.
در رده بندی تیمی، ایران با یک مدال برنج در رده ی سی و ششم بازی ها قرار گرفت.

دوره ی پانزدهم - 1952 هلسینکی

بعد از المپیک لندن و نشان برنج سلماسی و امتیازهای دیگران، ایران با تدارک و تصمیم بهتری به بازی های هلسینکی روی آورد. از جمله اینکه برابر آیین نامه ی کمیته ی ملی المپیک ایران، مقرر شد از 18 ماه پیش از آغاز بازی ها، اردوها و تدارک ها و بودجه برنامه ریزی شده باشد. در خلال این برنامه می بایستی از ورزشکاران رکورد گیری شود تا کسانی به بازی ها راه یابند که رکورد مناسبی داشته باشند. بنا بر این کاروان ورزشی ما به نسبت جمع و جور تر شد.
رشته های ورزشی
دو و میدانی : «علی باغبان باشی» در رشته ی 3 هزار متر به مقام ششم دست یافت.
کشتی : در این رشته 29 کشور شرکت کردند.
وزن اول : محمود ملاقاسمی - مدال برنج
وزن دوم : مهدی یعقوبی بدون امتیاز
وزن سوم : ناصر گیوه چی - مدال نقره
وزن چهارم : جهانبخت توفیق - مدال برنج
وزن پنجم : عبدالله مجتبوی - مدال برنج
وزن ششم : غلامرضا تختی - مدال نقره

در رده بندی تیمی ایران با دو نقره و سه برنج به مقام سوم رده بندی رسید.
وزنه برداری :
محمود نامجو - مدال نقره
علی میرزایی - برنج
حسن فردوس - پنجم
محمد حسن رهنوردی - چهارم
فیروز پژهان - پنجم
در نتیجه ایران در وزنه بردای به مقام سوم رسید.
در رده بندی تیمی ایران با 3 مدال نقره و 4 مدال برنج در رده ی سی ام قرار گرفت.

دوره ی شانزدهم - 1956 ملبورن

دو مدال طلا برای ایران
غلامرضا تختی دومین مدال طلای ایران را در المپیک بدست آورد.
وزنه برداری :
محمود نامجو - مدال برنج
هنریک تمرز - مقام پنجم
منصوری - چهارم
محمد حسن رهنوردی - چهارم
فیروز پژهان - چهارم
تیم وزنه برداری ایران به رده ی سوم دست یافت.

کشتی :
محمدعلی خجسته پور - مدال نقره
امامعلی حبیبی نخستین مدال طلای المپیک را برای ایران کسب کرد.
تختی، قهرمان دومین مدال طلای این دوره از بازی ها را کسب کرد. به این ترتیب کشتی ایران در رده بندی نهایی به مقام سوم المپیک رسید.

در رده بندی تیمی ایران با دو مدال طلا، دو مدال نقره و یک مدال برنج در رده ی چهاردهم ایستاد. این بهترین مقامی است که تاکنون ایران در بازی های المپیک بدست آورده است.

دوره ی هفدهم - 1960 رم

کشتی فرنگی : در این دوره از بازی ها کشتی فرنگی یا «گرکو رومن» برای نخستین بار به المپیک راه پیدا کرد.
محمد پذیرایی در52 کیلوگرم به مدال برنج رسید.
کشتی آزاد :
ابراهیم سیف پور - مدال برنج
مصطفی تاجیک - نفر پنجم
امامعلی حبیبی - نفر چهارم
غلامرضا تختی - مدال نقره
بوکس : تیم کامل ایران بدون کسب امتیاز از بازی ها بازگشت.
وزنه برداری : اسماعیل علم خواه در وزن خروس وزن موفق به کسب مدال برنج شد.
در رده بندی تیمی ایران با یک مدال نقره و سه برنج به رده بیست و هفتم دست یافت.

دوره ی هجدهم - 1964 توکیو

کشتی آزاد :
اکبر حیدری - مدال برنج
عبدالله موحد - پنجم
محمدعلی صنعتکاران - مدال برنج
وزنه برداری :
منوچهر برومند - چهارم
در رده بندی تیمی ایران با دو مدال برنج به رده سی و چهارم دست یافت.

دوره ی نوزدهم - 1968 مکزیکوسیتی

وزنه برداری :
محمد نصیری - طلا
پرویز جلایر - نقره
کشتی آزاد :
عبدالله موحد - طلا
شمس الدین سیدعباسی - برنج
ابوطالب طالبی - برنج
در رده بندی تیمی، ایران با دو مدال طلا، یک مدال نقره و دو مدال برنج به رده ی نوزدهم دست یافت.

دوره ی بیستم - 1972 مونیخ

کشتی آزاد :
ابراهیم جوادی - برنج
مسلم اسکندر فیلابی - چهارم
کشتی فرنگی :
رحیم علی آبادی - نقره
وزنه برداری :
محمد نصیری - نقره
در رده بندی تیمی ایران با دو مدال نقره و یک مدال برنج به رده بیست و هشتم دست یافت.

دوره ی بیست و یکم - 1976 مونترال

محمد نصیری، یکی از پرافتخارترین وزنه برداران ایرانی
وزنه برداری : در این دوره دو وزن اضافه شد : مگس وزن و فوق سنگین
محمد نصیری در وزن مگس وزن به مدال برنج دست یافت.

کشتی آزاد :
منصور برزگر - نقره
کشتی فرنگی : تیم ایران در این دوره به مقامی دست نیافت.
فوتبال : تیم ملی فوتبال ایران در مسابقات مقدماتی 4 دیدار داشت که بدون شکست، با سه برد و یک تساوی به بازی های المپیک راه یافت. در دور نخست، کوبا را با تک گل غلامحسین مظلومی شکست داد و برابر لهستان 3-2 شکست خورد و به دور دوم راه یافت و با نتیجه 2-1 از تیم اتحاد جماهیرشوروی شکست خورد. این نخستین باری بود که تیم ملی فوتبال ایران در بازی های المپیک به دور دوم رسید.
در رده بندی تیمی، ایران با یک مدال نقره و یک مدال طلا در رده سی و سوم ایستاد.

تحریم بازی های 1980 مسکو و 1984 لس آنجلس

ایالات متحده ی آمریکا در ادامه ی جنگ سرد و تشدید آن، بازی های مسکو را تحریم کرد. شکایت های شوروی به کمیته ی بین المللی المپیک در این باره تاثیری نداشت. آمریکا به هیچ نامه یا تقاضای شوروی و کمیته ی بین المللی المپیک اعتنا نکرد و هیچ پاسخی نداد. در تحریم شوروی نسبت به بازی های لس آنجلس نیز مسائل سیاسی دخالت داشت. شوروی دو بهانه برای تحریم بازی های 1984 داشت؛ یکی تحریم بازی های مسکو از سوی واشنگتن و دیگر مسئله ی جنگ های آسیای جنوب شرقی میان آمریکا و برخی از کشورهای منطقه. همراه با شوروی بسیاری از کشورها بازی های لس آنجلس را تحریم کردند که عبارت بودند از :
اروپا : بلغارستان، آلمان شرقی، چکسلواکی، مجارستان و لهستان.
آسیا : ویتنام، لائوس، افغانستان، مغولستان، کره شمالی، یمن جنوبی و ایران.
آفریقا : اتیوپی، آنگولا.
آمریکا : کوبا.
این تحریم ها موجب شد تا بازی ها در حداقل ممکن برگزار شود. بعد از آن تدابیری اندیشه شد که دیگر چنین اتفاقی رخ ندهد. کسی که در آرام کردن شرایط جهانی و المپیکی از همه بیشتر تاتیر داشت، «خوان آنتونینو سامارانش»، سیاستمدار اسپانیایی بود که پیش از آن سفیر اسپانیا در شوروی و آمریکا بود و همچنین دارای مقام عالی در کمیته ی بین المللی المپیک بود.
تحریم بازی ها از سوی ایران

ایران بازی های 1980 مسکو و 1984 لس آنجلس را تحریم کرد. تحریم بازی های مسکو از سوی ایران آسان صورت نگرفت. در میان دولتمردان ایران در آن سال ها عده ای موافق و عده ای مخالف حضور ایران در بازی های المپیک مسکو بودند. اما نهایتا مخالفان با این استدلال که شوروی در حال جنگ با کشور اسلامی افغانستان بود، مانع از حضور ایران در بازی های المپیک مسکو شدند. در باره ی تحریم بازی های لس آنجلس همین بس بود که آیت الله خمینی آمریکا را شیطان بزرگ خوانده بود. البته تحریم بازی های لس آنجس دلیل دیگری هم داشت و آن اینکه ایران، آمریکا را پشتیبان حضور اسرائیل در سرزمین های فلسطینی می دانست. به هر حال به مدت 12 سال ایران از المپیک دور بود. یعنی یک نسل از ورزشکاران ایرانی از رقابت در این بازی ها محروم شدند.

دوره ی بیست و چهارم - 1988 سئول

ایران پس از 12 سال دوری از المپیک در رشته های کشتی آزاد و فرنگی، وزنه برداری، دوچرخه سواری و دو و میدانی، شرکت داده شد.
عسکری محمدیان تنها مدال آور ایران در 1988 سئول

در کشتی آزاد عسگری محمدیان به مدال نقره دست یافت. این کشتی گیر ایرانی با عملی شگفت انگیز نام خود را فهرست قهرمانان بزرگ المپیک ثابت کرد. عمل جوانمردانه محمدیان این بود که بعد از پیروزی بر تمام هماوردان صاحب نام خود در فینال با «سرگئی بلوگلازوف» روسی روبرو شد و با یک امتیاز شکست خورد. زمانی که دست بلوگلازوف به عنوان برنده ی مسابقه بلند شد، محمدیان سوی او رفته، با او دست داد و او را روی دست بلند کرده، گرد تشک گردانید. بلند کردن حریف روی دست، گاه از سوی برنده صورت می گرفت و دیده نشده بود که مغلوب فرد پیروز را سر دست بلند کند و پیروزی او را چنین شادباش گوید. این کاری بود تحسین انگیز که پیش از این در تاریخ المپیک سابقه نداشت.
سهم ایران از بازی های سئول فقط همین یک مدال نقره بود.
در رده بندی تیمی، ایران با یک مدال نقره در رده ی چهلم ایستاد.

دوره ی بیست و پنجم - 1992 بارسلون

بارسلون، میزبان انبوهی از ورزشکاران بود. بنا بر آمار رسمی 169 کشور، 6652 ورزشکار مرد و 2704 ورزشکار زن در این دوره شرکت داشتند که این حجم تا بدان روز بی سابقه بود.
سهم ایران در کشتی آزاد
عسکری محمدیان در برابر حریفان بزرگ به مدال نقره دست یافت. این دومین مدال این ورزشکار در المپیک بود. بجز محمدیان، امیر رضا خادم و رسول خادم به مدال برنج دست یافتند.
از پایان بازی های سئول تا آغاز بازی های بارسلون در سطح جهان اتفاقاتی روی داد که چهره ی جغرافیائی، اجتماعی و سیاسی جهان را دگرگون کرد. از جمله فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی. پیدایش کشورهای تازه استقلال یافته. تشدید بحران تبعیض نژادی در آفریقا. برچیده شدن دیوار برلین در اروپا. اهمیت این بازی ها چنان شد که گویی کانون برخوردهای سیاسی و نژادی و غیره شهر بارسلون است. اوضاع می رفت تا آن همه کوشش ها برای شرکت در بازی ها ناگهان بر باد رود. این رویداد قابل پیش بینی تنها در سایه ی نیروی دیپلماسی آنتونیو سامارانش آرام گرفت و بازی ها به جریان افتاد.
کاروان ورزشی ایران پرشمار بود چه در رده ورزشکاران و سرپرستان و چه در رده میهمانان جبری.
در رده بندی تیمی، ایران با یک مدال نقره و دو مدال برنج در جای چهل و هفتم ایستاد.

دوره ی بیست و ششم - 1996 آتلانتا

100 سال از آغاز دوره ی جدید بازی های المپیک می گذشت. در یکصدمین سال این بازی ها، آتلانتا مرکز ایالت جورجیا میزبان برگزاری این بازی ها شده بود. در دوره ی نخست در سال 1896 در مجموع 224 ورزشکار از 14 کشور مسابقه دادند. برابر آمار در آتلانتا 10318 ورزشکار از 197 کشور شرکت کردند.

کشتی آزاد :
امیررضا خادم - برنج
رسول خادم - طلا
عباس جدیدی - نقره
عباس جدیدی (چپ) در آتلانتا به مدال نقره دست یافت
در مسابقه ی فینال 100 کیلوگرم، در کمال ناباوری عباس جدیدی و مربیان کشتی تیم ملی ایران، داوران کرت انجل، حریف جدیدی را برنده ی مسابقه اعلام کردند. جدیدی پس از اعلام نتیجه به تندی با داوران سخن گفت. می رفت که کار به مشاجره بکشد که مربیان ایران پا در میانی کرده و او را سوی سکو، راهنمایی کردند. ولی جدیدی آنجا نیز آرام نداشت. کرت انجل، نیز از تصمیم داوران حیرت زده بود. بیشتر خبرگزاری های جهان مدال طلا را حق جدیدی می دانستند و داوری این مسابقه را عادلانه ندانستند.
در رده بندی تیمی، ایران با یک طلا، یک نقره و یک برنج در رده ی چهل و سوم ایستاد.

دوره ی بیست و هفتم - 2000 سیدنی

بازی های سیدنی از نظر کسب مدال طلا پر افتخارترین دوره برای ایران بود. کسب سه مدال طلا و یک برنج حاصل کار ورزشکاران ایرانی بود. ایران برای نخستین بار بود که که در یک دوره به سه مدال طلا دست می یافت. هر چند که نتیجه ی کار کشتی گیران چندان رضایت بخش نبود و فقط علیرضا دبیر توانست برای تیم کشتی ایران مدال بیاورد.
اما در عوض تیم وزنه برداری ایران با درخشش حسین توکلی و حسین رضازاده توانست به اولین مدالش پس از 24 سال دست یابد (محمود نصیری در بازی های مونترال 1976 یک مدال برنج بدست آورد.)

حسین توکلی در وزن 105 کیلوگرم و حسین رضازاده در وزن به اضافه ی 105 کیلوگرم توانستند پس از دوری 32 ساله وزنه برداری ایران از مدال طلای المپیک، دو مدال طلا بدست آوردند.
رضازاده موفق شد در قسمت فوق سنگین وزن رکورد المپیک را بشکند. رضازاده آن سال به عنوان قویترین مرد نیز جهان شناخته شد.
سومین مدال طلای سیدنی برای کاروان ورزشی ایران نصیب علیرضا دبیر شد.
در تکواندو که به تازگی در میان رشته های ورزشی المپیک جای داده شده بود، «هادی ساعی» نخستین مدال تکواندو در المپیک را بدست آورد. ساعی در وزن 68 کیلوگرم سوم شد.
در رده بندی تیمی، ایران با کسب سه طلا و یک برنج در رده ی بیست و هفتم ایستاد.

دوره ی بیست و هشتم - ۲۰۰۴ آتن

هرچند در بازی های آتن ایران به اندازه ی المپیک سیدنی مدال طلا کسب نکرد، اما از نظر شمار مدال ها، تنها نسل محمود نامجو و غلامرضا تختی توانسته بودند از این دوره بیشتر مدال کسب کنند (1952 هلسینکی). کسب دو مدال طلا، دو نقره و دو برنج حاصل کار ورزشکاران ایرانی بود.
در المپیک آتن انحصار کسب مدال های طلا از حوزه ی قدرت نمایی کشتی گیران و وزنه برداران خارج شد و هادی ساعی، تکواندوکاری که چهار سال پیش از آن مدال برنج المپیک را کسب کرده بود، با کسب مدال طلا آغاز دوران جدید ورزش ایران را نوید داد.

یکی از دیگر تحولاتی که در ایران و جهان خبر ساز شد، کناره گیری «آرش میراسماعیلی»، جودوکار وزن 66 کیلوگرم ایران و یکی از امیدهای کسب مدال ایران در مسابقات بود. این ورزشکار بنا به قرعه مجبور بود در دور اول مسابقات مقابل حریفی اسرائیلی بایستد که به دلیل «مصدومیت»!!! این مسابقه برگزار نشد.
تیم وزنه برداری ایران به جز حسین رضا زاده قهرمان بلامنازع جهان برگ برنده ای در اختیار نداشت، هرچند رضا زاده با شکستن رکورد دو ضرب جهان (263.5 کیلوگرم) و کسب مدال طلا، به تنها ورزشکار تاریخ ایران بدل شد که توانسته در دو المپیک مدال طلا بگیرد.

برای اولین بار از المپیک سئول (1988) کشتی ایران حتی به یک مدال طلا هم دست پیدا نکرد و تنها افتخارات ایران در کشتی، با مدال های نقره ی کشتی آزاد مسعود مصطفی جوکار و علیرضا رضایی و مدال برنج علیرضا حیدری کسب شد.
دیگر مدال ایران را هم رشته رو به صعود تکواندو با کمک یوسف کرمی کسب کرد که در وزن 80 کیلوگرم به مدال برنج دست یافت.
در رده بندی تیمی، ایران با کسب دو طلا، دو نقره و دو برنج و دو رتبه تنزل نسبت به المپیک سیدنی، در رده ی بیست و نهم ایستاد.

دوره ی بیست و نهم - 2008 پکن

کشتی آزاد : مراد محمدی در وزن 60 کیلوگرم - برنج

تکواندو : هادی ساعی در وزن منهای 80 کیلوگرم - طلا
در رده بندی تیمی، ایران با کسب یک مدال طلا و یک مدال برنج در رده ی پنجاه و یکم ایستاد.

بن نوشت ها :

بخش ورزشی تارنمای بی.بی.سی. فارسی
المپیک در ویکیپدیای انگلیسی

منبع: آریا بوم